Bugun...


Yücel KEMENDİ


Facebookta Paylaş









Osmanlı'da DAMAT yöneticiler (5)
Tarih: 29-11-2018 14:34:00 Güncelleme: 29-11-2018 14:34:00


Osmanlı'da DAMAT yöneticiler (5)

Bugün İsmail Enver Bey, Osmanlının son dönemlerinde önemli görevlerde bulunmuş ünlü tarihi simalardan birisidir.

Günümüzde kendisi hakkında ya pozitif veya tam tersine negatif söylemlerden başka toplu bir bilgi bulmak çok zordur. Bu sebeple biz Enver Paşa'nın hayatını ele alarak konuya tepeden bakmaya çalıştık.

İsmail Enver Bey 1881'de devrin başkenti İstanbul'da doğdu. Annesi Ayşe Hanım, babası ise Ahmed Bey idi.

Enver Bey'in İstanbul'da başlayan eğitim hayatı, bir ara babasının tayini sebebiyle Manastır'da geçti. O da o yıllarda bir Osmanlı gencinin parlak gelecek hedefleri arasında olan zabitliği (subaylık) seçmişti. Askeri İdadi ve Rüştiyeyi Manastır'da tamamladıktan sonra İstanbul'a geri dönerek Harbiye'ye girdi.

O yıllarda Jön Türk hareketlerinin tesiri özellikle genç zabit adayları arasında yaygındı. Padişah II. Abdülhamid gizliden gizliye eleştiriliyor, özellikle 93 Harbi (1877-78 Rus Savaşı) hakkındaki hataları öğrenciler arasında tartışılıyordu. Bu konularda öne çıkan Enver Bey bir gece okuldan çıkartılıp Yıldız'a götürüldüler. Padişaha suikast planlayan iki anarşisti evlerinde tutmakla suçlanıyorlardı. 

1903'te Enver Bey Manastır'a, tayin oldu. Manastır'daki görevi sırasında parlak bir ilerleme kaydetti. Bulgar, Rum ve Arnavut çetelerine karşı önemli başarılar kazandı.II. Abdülhamid'in tahttan indirilip V. Mehmed Reşad devrini başlatan 31 Mart Olaylarının ardından yurda dönen Enver Bey daha sonra Berlin'e gitti.

15 Mayıs 1911 tarihinde padişah V. Mehmed Reşad'ın yeğeni Naciye Sultan ile nişanlandılar. Fakat evlilikleri 1914 yılında ancak gerçekleşebilecekti. Bazı kaynaklarda yazıldığı gibi Sultan Vahideddin, Enver Paşa'nın hanımı Naciye Sultan'ın babası değil, amcasıdır. Enver Paşa'nın hanımı olan Naciye Sultan, Vahideddin'in babası Sultan Abdülmecid'in tahta geçmeyen oğullarından Şehzade Süleyman Efendi'nin kızıdır;

23 Ocak 1913'te Enver Paşa ve İttihat Terakki önderlerinin düzenlediği Bab-ı Ali baskını ile Kamil Paşa hükümeti devrildi ve yerine Mahmud Şevket Paşa sadrazam oldu.

1913 haziran ayında Sadrazam Mahmud Şevket Paşa, Divanyolu üzerinde arabası çapraz ateşe alınmak suretiyle feci bir suikasta kurban gitti. Bundan sonra İttihat ve Terakki'nin en etkili ismi durumuna gelen Enver Bey hızlıca bir yükseliş gösterdi.

1913 yılı sonlarına doğru Miralay (Albay) ve birkaç ay sonra 1914 yılı başlarında da Mirliva (Tuğgeneral) oldu. Harbiye Nazırlığı makamına gelen Damat Enver Paşa, 1914 Ağustos'unda patlayan I.Dünya Savaşı başlarında Osmanlı, Almanya ile saldırmazlık antlaşması imzaladıysa da tarafsız durumdaydı.

Günümüz tarih anlatımında Enver Paşa'nın Osmanlı'yı kendi inisiyatifiyle savaşa soktuğu fikri yanlış anlaşılmalara sebep vermektedir.

Osmanlı'da padişah iradesi (emri) olmadan bu tip kararların verilmesi imkansızdı. Nitekim savaş ilanı da bizzat Sultan Reşad'ın iradesiyle çıkartılmıştı. Bununla beraber Damat Enver Paşa ve İttihat Terakki'nin, V. Mehmed Reşad'ın kararlarına ne kadar tesir ettiği ise ayrıca araştırılmaya muhtaç bir konudur.

I. Dünya Savaşında arzu edilen başarılar kazanılamadı. bu savaşın cezası i Enver Paşa ve İttihat Terakki'ye kesildi.

1915 kışında Sarıkamış'ta birçok askerin donarak şehit olmasıyla, Kafkas Cephesindeki hezimet, Sevk ve İskan Kanunu, Anadolu'daki azınlık çetelerinin önlenemez katliamları gibi olumsuzluklar yanında; Çanakkale ve Kut'ül-Amare'de (Enver Paşa'nın amcası Halil Paşa komutasında) muazzam başarılar da kazanılmıştı.

İttihat ve Terakki son toplantısıyla kendisi feshetme kararı aldı. 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkesi sonrasında İttihat Terakki'nin önemli isimleriyle birlikte Enver Paşa da ülkeyi terk etti.

Bilhassa Sevk ve İskan Kanunu sebebiyle İtilaf Devletlerince yargılanacak ve belki de idama mahkum edileceklerdi. Özellikle bu dağılış sonrasında İttihat ve Terakki için ''önce ülkeyi savaşa soktular, sonra da yenilip kaçtılar'' gibi bir algı oluşacaktı. Bu olaylar üzerine Enver Paşa, 1 Ocak 1919 tarihli padişah emriyle askerlikten uzaklaştırıldı.

Enver Bey Milli Mücadele devrinde Anadolu'ya geçip Kuva-i Milliye'ye katılmak fikrindeydi. Bu düşüncesine başta Mustafa Kemal Paşa olmak üzere Kuvva-yı Milliye önderleri sıcak bakmadılar. Hatta Anadolu'ya geçerse yargılanacağı kendisine iletildi.

Zira, Mustafa Kemal taraftarı olanların Enver Paşa üzerine büyük bir tepkisi mevcuttu.  Son faaliyetlerinde Rusya'daki Türk direnişini örgütlemek üzerine çalışan İsmail Enver Bey, 4 Ağustos 1922'de Tacikistan'da Abıderya Köyünde iken ani bir Rus baskınında çıkan çatışma sırasında hayatını kaybetti.

Fransızca ve Almanca'yı iyi bilen Enver Bey, bilhassa anı kitaplarını çok okurdu. Verdiği kararların sonucu başarısızlık getirdiği için kendisine çoğunlukla olumsuzlukla bakılıyorsa da tarihimizde hataların da olduğunu unutmamak ve bu yanlışlardan daima ders çıkartmak gerekmektedir

BİTTİ.

 



Bu yazı 1868 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
  • Bebişler
    Bebişler
  • Yurdum İnsanı
    Yurdum İnsanı
  • FANTASTİK
    FANTASTİK
  • ATATÜRK
    ATATÜRK
  1. Bebişler
  2. Yurdum İnsanı
  3. FANTASTİK
  4. ATATÜRK
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • 15 Temmuz Özel Fetö Terör Örgütü Eğitim Yapılanması
    15 Temmuz Özel Fetö Terör Örgütü Eğitim Yapılanması
  • SOSYAL MEDYA TERÖRİSTLERİNE DİKKAT!
    SOSYAL MEDYA TERÖRİSTLERİNE DİKKAT!
  • Türk usulü başarı yolları.
    Türk usulü başarı yolları.
  • Rol Gerçeğe mi Dönüyor? Dizilerdeki Şiddet
    Rol Gerçeğe mi Dönüyor? Dizilerdeki Şiddet
  • Konya Meram’dayız..
    Konya Meram’dayız..
  • AK Partili Külünk Yerlilik ve millilik büyük tehdit altında Eğitim
    AK Partili Külünk Yerlilik ve millilik büyük tehdit altında Eğitim
  1. 15 Temmuz Özel Fetö Terör Örgütü Eğitim Yapılanması
  2. SOSYAL MEDYA TERÖRİSTLERİNE DİKKAT!
  3. Türk usulü başarı yolları.
  4. Rol Gerçeğe mi Dönüyor? Dizilerdeki Şiddet
  5. Konya Meram’dayız..
  6. AK Partili Külünk Yerlilik ve millilik büyük tehdit altında Eğitim
VİDEO GALERİ
YUKARI